تاريخ : | | نویسنده : مدیر

پرسشنامه روانی کالیفرنیا ( CPI ) یک آزمون مداد ــ کاغذی خود اجرا است که از 480 عبارت تشکیل شده و ویژگیهای برون فردی شخصیتی را در 18 مقیاس مورد مطالعه قرار می دهد و قابلیت اجرا به دو صورت فردی و گروهی را دارد .
این پرسشنامه ابتدا در سال 1948 و با 15 مقیاس توسط هاریس گاف تدوین یافت . در سال 1957 مورد تجدید نظر قرار گرفت و به صورت مجموعه ای کامل و با 18 مقیاس منتشر گردید . دستورالعمل CPI در دو مرحله و در سالهای 1969 و 1975 مورد تجدید نظر قرار گرفت . در سال 1987 گاف ضمن تجدید نظر مجدد در آزمون , دو مقیاس دیگر را نیز به مجموعه قبل اضافه نموده و این پرسشنامه را به آزمون 20 مقیاسی تبدیل نمود . فرم تجدید نظر شده 1957 دارای 480 عبارت است که نیمی از پرسشهای آن از آزمونMMPI اقتباس شده است .
همانند MMPI نمرات این پرسشنامه به صورت نمره استاندارد با میانگین (50 =T ) و انحراف معیار برابر با 10 ارائه می گردد .
مبنای مقیاس بندی نمرات در این آزمون یک گروه نمونه هنجاریابی و شامل 6000 مرد و 7000 زن بوده است که گستره وسیعی را از نظر سن، سطح اجتماعی، وضعیت اقتصادی و نواحی جغرافیایی شامل گردیده است .
سئوالات به صورت دو گزینه ای صحیح و غلط است که آزمودنی با مطالعه هر عبارت ، پاسخ لازم را در پاسخنامه علامت گذاری می کند .
زمان اجرای آزمون معمولاً بین 45 دقیقه تا یک ساعت است . آزمونگر در هنگام اجرای آزمون باید زمان پاسخگویی به عبارات را یادداشت کند . اگرچه توانایی در خواندن و انگیزش به عنوان دو عامل حائز اهمیت در زمان پاسخ دهی تلقی می گردند ، لیکن پاسخ دهی در زمانی بالاتر از یک ساعت می تواند تفاسیر زیر را به دنبال داشته باشد :
 1- وجود اختلالی عمده در بعد روانی همانند افسردگی شدید و یا روان پریشی کارکردی
2- هوشبهر پایین و همراه با ضعف در خواندن
3-اختلالات مغزی
همچنین پاسخ دهی سریع آزمودنی در 20 دقیقه و یا کمتر از آن ، می تواند نشانگر عدم دقت و در نتیجه فقدان روایی ، شخصیت تکانشی و یا هر دو مورد ذکر شده باشد .
برای نمره گذاری هر مقیاس در CPI و پس از تکمیل هر پرسشنامه ، توسط آزمودنی ، کلیدهای مربوط به هر مقیاس به صورت مجزا بر روی پاسخنامه تکمیل شده قرار گرفته و تعداد عبارات مشخص شده شمارش می گردد ، سپس موارد علامت گذاری شده مربوط به هر مقیاس در پایان برگه پاسخنامه ثبت گردیده و سپس این نمرات خام به نمرات معیار شده در نیمرخ بهنجار تبدیل می گردند . برای نمره گذاری می توان از دستگاه برگه خوان و رایانه استفاده کرد .
پرسشنامه روانی کالیفرنیا به عنوان یکی از معتبرترین آزمونهای شخصیتی در جهت سنجش خصوصیات بین فردی مورد مطالعه قرار گرفته است . با عنایت به اعتبار به دست آمده و خصیصه های مورد مطالعه در 18 ویژگی قابل سنجش در این آزمون ، پرسشنامه مربوطه می تواند جهت خدمات مشاوره ای از قبیل : هدایت شغلی ، هدایت تحصیلی ، مشاوره های روانی ، ازدواج و همچنین ارزیابی استخدامی مورد استفاده قرار گیرد .
در میان انواع آزمونهای روانی و با هدف سنجش ویژگیهای شخصیتی ، بسیاری از ابزارها به سنجش ویژگیهای بالینی و مرضی می پردازند . لیکن در جهت سنجش خلق و سبکهای تعاملات اجتماعی و بین فردی ، پرسشنامه روانی کالیفرنیا را می توان از حیث تعداد مقیاس و ویژگیهای مورد مطالعه به عنوان مقیاسی جامع و در خور توجه دانست .
در این خصوص براهنی ( 71 مترجم ) به نقل از مگارگی ( 1972 ) می نویسد : " پرسشنامه شخصیتی کالیفرنیا ( CPI ) یکی از بهترین پرسشنامه های موجود برای اندازه گیری شخصیت است که از دقت فنی قابل ملاحظه ای برخوردار است و بررسی های وسیعی به منظور بهبود آن صورت گرفته است . " اجرا و نمره گذاری پرسشنامه روانی کالیفرنیا را امری سریع و سهل قلمداد و روشهای اجرای فردی و گروهی پرسشنامه را مزیتی برای این پرسشنامه قلمداد می نماید .
توصیف مقیاس های CPI
CPI ، دارای 18 مقیاس استاندارد شده است. هر مقیاس برای شناخت یک خصیصه مهم از ابعاد روانشناسی بین فردی مناسب است و تمامی مجموعه CPI ، شناخت عمیق را از تعاملات اجتماعی و بین فردی مهیا می سازد . به صورت خاص ، هر مقیاس آنچه را که یک فرد در شرایطی خاص " خواهد گفت " و یا " انجام خواهد داد " پیش بینی می کند . این مقیاس ها که در 4 طبقه کلی دسته بندی شده اند ، عبارتند از :
الف - مقیاس های مربوط به تعادل ، سلطه گری ، اعتماد به نفس و خود بسندگی بین فردی .
1- سلطه گری - Do : حوزه توانایی رهبری را اندازه می گیرد . این مقیاس توانایی هایی مانند سیالی کلامی ، ترغیب و مجاب کردن دیگران و اینکه شخص تا چه اندازه می تواند در یک موقعیت تصدی کارها را بر عهده بگیرد شامل می شود .
2- استعداد کسب پایگاه - Cs : صفات خاص استعداد پایگاه نشانگر آن است که سرانجام شخص به پایگاه و منزلت می رسد . از جمله این صفات عبارتند از : پشتکار ، خود رهبری ، جاه طلبی و اعتماد به نفس .
3- مردم پذیری - Sy  : سوالات مقیاس به لذت بردن از تعاملات اجتماعی ، احساس برازندگی ، اعتماد به نفس در ارتباط با دیگران و علاقه به فعالیتهای عقلی و فرهنگی مربوط هستند .
4- حضور اجتماعی - Sp : به منظور اندازه گیری میزان برازندگی و ثبات ، اعتماد به نفس ، زنده دلی و خود انگیختگی در تعاملات اجتماعی . این مقیاس به ویژه میزان اعتماد به نفس و جرأت ابراز وجود شخص را اندازه می گیرد .
5- خود پذیری - Sa : به سنجش عواملی همچون احساس ارزش شخصی , پذیرش خود و استعداد برای اندیشیدن و عمل کردن مستقل طراحی شده است .
6- احساس خوب بودن - Wb : برای کمک به تشخیص نیمرخ هایی که در آنها " وانمود بد " صورت گرفته است تدوین شد .
ب - مقیاسهای مربوط به اجتماعی شدن , مسئولیت پذیری , ارزشهای بین فردی و منش .
7- مسئولیت پذیری - Re : به سنجش ویژگیهایی مانند " وظیفه شناسی , مسئولیت پذیری , قابلیت اعتماد , عمل کردن بر اساس نظم و مقررات و اعتقاد بر اینکه عقل و دلیل باید بر زندگی حاکم باشد ، می پردازد .
8- اجتماعی شدن - So  : سنجش احتمال رفتار جامعه ستیزی را داشته بعدها به عنوان شاخصی از بلوغ اجتماعی و درستکاری اجتماعی درآمد . برای اندازه گیری میزان پذیرش و جانبداری از هنجارهای اجتماعی تدوین شد .
9- خویشتنداری - Sc : هدف اندازه گیری میزان کنترل و نظارتی است که شخص بر رفتار خود دارد .
10- تحمل - To : برای اندازه گیری میزان ناشکیبایی اجتماعی در برابر پذیرا بودن ، سهل گیری و عدم داوری اشخاص درباره عقاید و نگرشهای اجتماعی شان تدوین شد .
 11- برداشت خوب - Gi : این مقیاس عمدتاً برای کشف اشخاصی که " وانمود خوب " بودن می کنند ، طراحی شده است . در عین حال نشان می دهد که فرد تا چه اندازه در دیگران برداشت مطلوب ایجاد می کند .
12- اشتراک - Cm : این مقیاس حوزه های به خوبی اجتماعی شدن ، همرنگی با جماعت ، خوش بینی ، انکار خصایص روان رنجوری و سنتی بودن رفتارها و نگرشها را منعکس می کند .
ج - مقیاس های مربوط به استعداد ، پیشرفت و کارآیی ذهنی .
13- پیشرفت از طریق همنوایی - Ac  : این مقیاس نشانگر آن است که شخص تا چه اندازه ترجیح می دهد که ملاکهای عملکرد به گونه روشن توسط یک منبع خارجی مشخص شود .
14- پیشرفت به وسیله استقلال - Ai : کسانی که در مقیاس Ai نمره های بالا می گیرند ، در زمینه هایی که مستلزم خلاقیت ، خود شکوفایی و تفکر مستقل است موفقیت بدست می آورند .
 15- کارآیی ذهنی - Ie : دارندگان نمره های بالا در این مقیاس معمولاً افرادی با کفایت و دارای تفکر روشن بوده و از قابلیتهای خود حداکثر استفاده را به عمل می آورند .
د - مقیاس های مربوط به جنبه های هوشی و رغبت .
16- استعداد روانشتاختی - Py : هدف اصلی از تدوین این مقیاس ، شناسایی اشخاصی است که نسبت به رفتار دیگران بینش دارند و نیازها و انگیزشهای درونی دیگران را بدقت درک می کنند.
17- انعطاف پذیری - Fx : این مقیاس برای سنجش میزان انعطاف پذیری ، انطباق پذیری و تغییر پذیری فرد از نظر تفکر ، رفتار و خلق طراحی شد . سایر حوزه های محتوایی مقیاس به توانایی مدارا با ابهام ، نامطمئن بودن و تکانشگری و نگرشهای بدون داوری و مدارا کننده نسبت به قوانین اخلاقی درست و نادرست مربوط است .
18- جنبه زنانگی داشتن - Fe : برای سنجش میزان گرایش آزمودنی به صفات زنانه یا مردانه از نظر روانی صرف نظر از جنس واقعی او تدوین شد . هدف اصلی کشف تعارضهای عمده در مورد هویت جنسی بود . فعلاً برای سنجش میزان موافقت افراد با اعتقادها ، ارزشها و مشاغلی که به طور سنتی زنانه یا مردانه تلقی می شوند به کار می رود .
روایی مقیاس ها :
مقیاس ها 4 گروه یا طبقه را تشکیل می دهند . ( توسط گاف )
طبقه اول : شامل مقیاس های ( Sa – Sp – Sy – Cs – Do ) می باشد که به ثبات ، سلطه گری اجتماعی و اتکای به نفس متمرکز است .
طبقه دوم : شامل مقیاس های ( Wb – Cm – Gi – Sc – To – So – Re ) می باشد که بیشتر به تصویر ذهنی-اجتماعی شخص مربوط است مانند اجتماعی شدن ، رشد یافتگی و مسئولیت پذیری.
طبقه سوم : شامل سه مقیاس (Ie – Ai – Ac  ) می باشد و متغیرهای وضعیت ذهنی شخص را می سنجد .
طبقه چهارم : شامل سه مقیاس ( Fe – Fx – Py ) می باشد و توانایی های مفهومی مانند حالتهای ذهنی و علاقه مندی را ارزیابی می کند .
روایی پرسشنامه
جهت تشخیص روایی در کل نگری CPI ، از سه مقیاس اشتراک Cm ، احساس خوب بودن  Wb ، و برداشت خوب Gi استفاده می گردد . بر این اساس ، یک شاخص مناسب را برای تشخیص پاسخهای تصادفی می توان کسب نمره پایین در مقیاس اشتراک Cm دانست .
وانمود بد را می توان از روی نمرات خیلی پایین در مقیاس احساس خوب بودن Wb و همچنین اشتراک Cm کشف نمود . نمره پایین در مقیاس برداشت خوب Gi و به ویژه در مردان اغلب با وانمود بد رابطه دارد .
برای تفسیر نمرات حاصل از اجرای پرسشنامه روانی کالیفرنیا ، می توان روشهای متفاوت را مورد استفاده قرار داد . همچنین تفسیر بالینی به کمک مجموعه این روشها و همچنین استفاده از نیمرخ ، قابلیت دریافت هر چه بیشتر از الگوی رفتاری و شخصیتی افراد را نمودار می سازد . از جمله روشهای تعبیر و تفسیر نتایج حاصل ( پس از تبدیل به نمرات معیله ) می توان به موارد زیر اشاره نمود :
1- الگوهای برافراشتگی و فرو رفتگی ، به صورت مجموعه ای مورد توجه قرار گیرند . ( نمرات بالاتر از میانگین معمولاً نشان دهنده حوزه مثبت سازگاری و نمرات پایین تر از میانگین نشان دهنده احتمال بروز مشکلاتی خاص در سازگاری های اجتماعی است . )
2- الگوهای برافراشتگی ها و پستی ها ، در دسته ها و طبقات مختلف ملاحظه شوند . ( اگر بیشتر مقیاس ها و یا همه آنها در یک دسته خاص آشکارا بالاتر از ( 50 = T ) باشند در این صورت صفاتی که به وسیله آن دسته نشان داده می شوند حوزه های قوت به شمار می روند . نمره های کمتر از 50 = T حوزه های مشکل را نشان می دهند .
3- توجه نمودن به بردار ها و تعامل دو مقیاس . ( الگوهای تعامل بین دو مقیاس می توانند کمک های شایانی را جهت تشخیص و تفسیر های روانی فراهم آورند .
4- هر یک از مقیاس ها به صورت منفرد مطالعه شوند .

منابع تفسیر نتایج حاصل از پرسشنامه کالیفرنیا :
1- کتاب راهنمای سنجش روانی - تألیف مارنات و ترجمه حسن پاشا شریفی - انتشارات رشد 1374
2- دستورالعمل پرسشنامه روانی کالیفرنیا - انتشارات روانشناسان مشاور - کالیفرنیا - 1975

(( هنجاریابی پرسشنامه روانی کالیفرنیا برای شهر مشهد در سال 1375 ))
مجری طرح : بهروز مهرام . همکاران : جعفر طالبیان شریف ، مجید سرمد
دانشکده علوم تربیتی - گروه آموزشی روانشناسی .
کتابخانه دانشکده علوم تربیتی - گزارش نهایی طرح پژوهشی شماره 196 - پ / 106

خلاصه پژوهش  :
این پژوهش با هدف هنجاریابی پرسشنامه روانی کالیفرنیا برای شهر مشهد انجام یافته است . در این تحقیق فرم 480 عبارتی پرسشنامه روانی کالیفرنیا پس از ترجمه و معادل ساز مناسب برای واژگان به صورت مقدماتی بر روی نمونه ای شامل 300 نفر اجرا و فرم ثانویه آزمون تدوین یافت .
پس از اخذ آمار جمعیتی افراد ساکن در جامعه مورد پژوهش و بر حسب توزیع جنسیتی و سن ، فرم مدون ثانویه بر روی 2700 نفر و به صورت انفرادی اجرا گردید . پس از اخذ پاسخنامه های تکمیل شده ، داده ها به کمک دستگاه برگه خوان کامپیوتری وارد شد و سپس به کمک برنامه های آماری PAS  و  SPSSتجزیه و تحلیل نهایی انجام گرفت و بر اساس دو عامل همبستگی هر سوال با نمره مقیاس و همچنین تأثیر حذف هر سوال بر میزان پایایی آزمون ، فرم نهایی آزمون و شامل 234 عبارت تدوین یافت .
پایایی مقیاس ها از طریق همسانی درونی و به روش کودر- ریچاردسون مورد مطالعه قرار گرفت که پایایی مقیاس های هجده گانه مورد پژوهش ، همخوانی بالایی را با نتایج مطالعات گاف بر فرم اصلی آزمون نمایان ساخت .
روایی مقیاس ها نیز از طریق انواع روایی سازه و به صور همسانی درونی - تحلیل عوامل و بررسی محتوایی عبارات مورد مطالعه قرار گرفت .
از نتایج این پژوهش می توان در جهت گزینش های شخصیتی برای نهادها و سازمان های مختلف ، هدایتهای شغلی و تحصیلی توسط مراکز مشاوره و همچنین مشاوره ازدواج بهره گرفت . 

تست شخصیتی کالیفرنیاروی این دفترچه چیزی ننویسید و تا زمانی که از طرف آزماینده دستور داده نشده است ، عملی انجام ندهید .
راهنمایی :
این دفترچه شامل 180 سوال با گزینه های آری یا نه است. جواب شما نشان دهنده چگونگی تفکر  احساس یا عمل شما در مقابل عوامل خارجی است . به هر سؤال باید با دقت و سرعت هر چه تمام تر جواب دهید . اینک به سؤال نمونه زیر توجه کنید :
1- آیا در خانه گربه دارید ؟                                     آری                 نه
2- آیا فوتبال بازی می کنید ؟                                آری                 نه
جواب مورد نظر خود را با گذاردن علامت ضربدر ( * ) در داخل مربع های مربوط به آری یا نه مشخص کنید . مثلاً اگر در خانه گربه دارید ، در مربع سمت راست " آری " و اگر فوتبال بازی نمی کنید در مربع سمت چپ " نه " علامت ضربدر بگذارید به صورت زیر :
                                      
          1-             آری                      نه
       2-         آری                     نه
توجه :
1- جواب هر سؤال را در پاسخنامه با توجه به شماره آن سؤال مشخص کنید به گونه ای که شماره سؤال در کتابچه تست و پاسخنامه یکی باشد .
2- به همه سؤال ها جواب دهید و هیچ سؤالی را سفید نگذارید ( زیرا این شخصیت سنج ، یک پرسشنامه است ، نه تست و بنابراین نمره منفی ندارد . )

زمان لازم :
برای سنین  13 - 12              40  دقیقه
برای سنین  15 - 14              35  دقیقه



.: Weblog Themes By BlackSkin :.